Trong không khí hân hoan chào đón Xuân Bính Ngọ, khi vạn vật đang chuyển mình đón luồng sinh khí mới, câu chuyện về "Chuyển đổi số" cũng trở nên nóng hơn bao giờ hết. Tại Trường Trung cấp Nghề Củ Chi, chúng ta không nói về chuyển đổi số như một trào lưu thời thượng. Chúng ta bàn về nó như một "chiếc áo giáp" để nhà trường vững vàng hơn, thầy cô thảnh thơi hơn và học trò giỏi nghề hơn trong năm mới.

Những năm gần đây, cụm từ "Chuyển đổi số" xuất hiện dày đặc trên các phương tiện truyền thông và văn bản chỉ đạo. Nhưng gạt bỏ những khẩu hiệu hào nhoáng, câu hỏi thực tế nhất cần đặt ra tại khuôn viên trường ta là: Chuyển đổi số mang lại lợi ích gì cho học sinh, sinh viên, giảm bớt gánh nặng gì cho giáo viên, hay chỉ là một phong trào "làm cho có"?

1. Thay đổi tư duy: Không phải cứ "tiền tỷ" mới là Chuyển đổi số

Nhiều người vẫn lầm tưởng chuyển đổi số là phải đầu tư phòng Server hàng tỷ đồng, hay trang bị những hệ thống robot tối tân. Suy nghĩ này thường gây ra tâm lý "ngại khó, ngại tốn kém" và khiến chúng ta chần chừ.

Hiểu một cách giản dị nhất, chuyển đổi số trong trường nghề là việc thay đổi cách làm việc truyền thống bằng công nghệ để đạt hiệu quả cao hơn. Nó bắt đầu từ tư duy "muốn làm việc thông minh hơn" chứ không phải bắt đầu từ việc mua sắm máy móc:

• Thay vì giáo viên phải xách cặp đựng hàng ký lô sổ sách, giáo án giấy, nhưng khi chuyển đỏi số, mọi thứ nằm gọn trong một chiếc máy tính bảng hoặc Laptop.
• Thay vì học sinh cơ khí phải tốn hàng tấn phôi thép để tập tiện thử thì các em thực hành thành thạo trên phần mềm mô phỏng trước khi xuống xưởng, vừa an toàn vừa tiết kiệm ngân sách nhà trường.

2. Chuyển đổi số: Cuộc cách mạng "Cởi trói" cho người Thầy

Tại Trường Trung cấp Nghề Củ Chi, chúng ta thấu hiểu áp lực lên vai viên chức quản lý, giáo viên không chỉ là những giờ đứng lớp, mà còn là rất, rất nhiều công việc "không tên". Công nghệ sinh ra là để phục vụ, để "giải phóng" cho sức lao động của người thầy.

Chấm dứt nỗi lo "tam sao thất bản" trong phân công giảng dạy

Đặc thù trường nghề chúng ta là một môn học có thể do 1, 2, 3, thậm chí 4 giáo viên cùng được phân công giảng dạy ở các thời điểm khác nhau. Trước đây, việc bàn giao sổ sách, nội dung đã dạy giữa các thầy cô rất dễ bị "lệch pha", người sau không biết người trước dạy đến đâu, hoặc dạy trùng lặp.

Khi chuyển đổi số: Mọi dữ liệu nằm trên một hệ thống chung (trên đám mây). Thầy A dạy xong bài 1, tích vào hệ thống. Cô B vào dạy bài 2 sẽ thấy ngay tiến độ, nhận xét của Thầy A về lớp học. Sự phối hợp trở nên nhịp nhàng tuyệt đối.

Giảm 50% thời gian cho công tác hành chính

Soạn giáo án, chép sổ đầu bài, vào điểm thủ công, làm báo cáo thi đua... những việc này ngốn hàng giờ đồng hồ mỗi tuần.

Khi chuyển đổi số: Một cú click chuột có thể xuất ra bảng điểm tổng kết, danh sách học sinh vắng, hay thống kê tỷ lệ đạt/không đạt. Thầy cô dành thời gian quý báu đó để nghiên cứu bài giảng hay nghỉ ngơi tái tạo sức lao động.

Kho tài nguyên dùng chung

Thay vì mỗi người giữ một "bí kíp" riêng trong USB và nơm nớp lo virus ăn mất, nhà trường sẽ có kho học liệu số. Giáo án điện tử, video hướng dẫn thực hành được lưu trữ an toàn, dễ dàng chia sẻ và kế thừa giữa các thế hệ giáo viên.

4. "Đơn đặt hàng" từ thị trường lao động đã thay đổi

Trường nghề chúng ta đào tạo ra nhân lực để phục vụ ai? Chính là các doanh nghiệp tại các khu công nghiệp.

Hãy nhìn vào thực tế: Các nhà máy hiện nay không còn vận hành hoàn toàn bằng sức người. Một người thợ bảo trì điện lạnh ngày nay không chỉ cần tuốc-nơ-vít, họ cần biết sử dụng App để nhận lệnh sửa chữa, biết kết nối thiết bị đo kiểm với máy tính để chẩn đoán lỗi. Một công nhân may không chỉ ngồi máy khâu, họ cần hiểu quy trình chuyền may tự động.

Nếu nhà trường vẫn dạy theo phương pháp cũ, quản lý theo cách cũ, học sinh ra trường sẽ bị "sốc nhiệt" trước công nghệ của doanh nghiệp. Chuyển đổi số trong nhà trường chính là bước đệm để các em làm quen với môi trường làm việc hiện đại. Đây là yếu tố sống còn để nâng cao chất lượng đầu ra.

4. Chuyển đổi số: Biến giờ học nghề thành giờ "trải nghiệm"

Học sinh trường nghề thường có tư duy trực quan, thích làm hơn thích đọc lý thuyết suông. Chuyển đổi số chính là "chìa khóa" để khơi dậy đam mê học tập.

• Học nghề "ảo" trước khi làm thật: Với các ngành kỹ thuật (Điện, Cơ khí, Ô tô...), sai sót trên thiết bị thật có thể gây hỏng hóc tốn kém hoặc mất an toàn. Công nghệ mô phỏng (Simulation) cho phép học sinh tháo lắp động cơ, đấu nối mạch điện hàng trăm lần trên máy tính. Sai thì làm lại, không tốn vật tư, không sợ cháy nổ.
• Học mọi lúc, mọi nơi (Anytime, Anywhere): Với hệ thống E-learning, bài giảng được số hóa. Học sinh có thể mở điện thoại xem lại bài khi đang đi xe buýt hoặc ôn tập tại nhà. Kiến thức luôn nằm trong túi quần các em.
• Tăng giá trị hồ sơ xin việc: Doanh nghiệp tại các khu công nghiệp ngày nay cần thợ biết dùng công nghệ. Việc thành thạo các công cụ số ngay từ ghế nhà trường là điểm cộng lớn giúp các em có mức lương khởi điểm tốt hơn.

BẢNG SO SÁNH: TRƯỚC VÀ SAU KHI CHUYỂN ĐỔI SỐ

5. Lộ trình nào cho năm mới?

Chuyển đổi số là một hành trình dài, như câu ngạn ngữ "Đường xa mới biết ngựa hay". Chúng ta không thể kỳ vọng thay đổi toàn bộ hạ tầng của Trường Trung cấp Nghề Củ Chi chỉ sau một đêm.

Bước sang năm Bính Ngọ, với tinh thần "Mã đáo thành công", phương châm của nhà trường sẽ là: "Nghĩ lớn, nhưng bắt đầu nhỏ". Chúng ta sẽ đi từ dễ đến khó:

1. Bắt đầu từ việc số hóa bài giảng, tài liệu.
2. Tiến tới chuẩn hóa hạ tầng mạng, internet.
3. Áp dụng các phần mềm quản lý, đào tạo chuyên sâu.
4. Và xa hơn là ứng dụng mô phỏng, thực tế ảo.

Một mùa xuân mới đang về, mang theo những cơ hội mới. Chuyển đổi số không còn là sự lựa chọn, đó là con đường tất yếu để Trường Trung cấp Nghề Củ Chi khẳng định vị thế và thương hiệu trong hệ thống giáo dục nghề nghiệp hiện đại.

Nguyễn Mạnh Hùng